Hoe doorbreek je een verslaving?

In het kort: Een verslaving doorbreek je niet door te proberen te stoppen met drinken of gebruiken, maar door het te begrijpen. Zolang de spanning die ervoor zorgt dat je wílt drinken of gebruiken niet verdwijnt, blijft je verlangen (soms drang) hebben naar alcohol of drugs. Niet omdat je zwak bent, maar omdat het middel nog een functie heeft in je leven. Je hebt het nog nodig - bijvoorbeeld om te ontspannen. Pas als je dit doorziet, komt er ruimte voor verandering.

‍

De meeste mensen denken dat je een verslaving doorbreekt door te stoppen. Even geen alcohol. Niet meer scrollen. Gewoon discipline. En ergens klopt dat ook. Alleen: als het zo simpel was, was je er al lang vanaf geweest. Wat er vaak gebeurt, is dat je het een tijdje volhoudt — en dan toch weer terugvalt. Niet omdat je zwak bent. Maar omdat je probeert iets uit je leven te halen zonder te begrijpen waarom het er überhaupt is.

Welke soorten verslaving zijn er?

Veel mensen denken bij verslaving automatisch aan alcohol of drugs. Maar het zich op veel meer manieren uiten. De één drinkt, de ander gebruikt, en weer iemand anders verliest zich in werk, eten of eindeloos scrollen.

‍

Er wordt onderscheid gemaakt tussen verslavende middelen zoals alcohol, drugs of suiker en gedragsverslavingen zoals overwerken, gamen of afleiding zoeken. Hoe verschillend die vormen ook lijken: wat eronder zit, is vaak hetzelfde.

‍

In deze blog richt ik me op verslaving aan middelen, want daar is het mechanisme het duidelijkst zichtbaar. Wil je een compleet overzicht van alle vormen? 

‍

Lees dan 'Welke soorten verslavingen zijn er?'

Wat is een verslaving?

Definitie: Een verslaving is een periode in je leven waarin je steeds terugkerend verlangt naar een middel - bijvoorbeeld alcohol, drugs of suiker. Niet zozeer vanwege de hoeveelheid, maar vanwege de functie die het vervult. Hoe vanzelfsprekender dat verlangen wordt, hoe minder vrij je eigenlijk bent.

‍

Bij verslaving denken de meesten aan iemand die alles kwijt is, niet meer functioneert en zichtbaar in de problemen zit. Maar in de praktijk ziet het er zelden zo dramatisch uit. Je kunt een goed leven leiden en alles op orde hebben (werk, gezin, sociale dingen), en toch van binnen voelen dat er iets is dat blijft trekken naar middelen.

‍

Een verslaving gaat niet over hoeveel je drinkt of gebruikt. Het gaat over verlangen. Over iets dat steeds weer opkomt, waar je naar uitkijkt, en waarvan je merkt dat het moeilijk is om het niet te nemen of te doen.

‍

Wil je je hier verder in verdiepen? Lees dan ook 'Wat is een verslaving?'

Functioneren terwijl je verslaafd bent

Wat verslaving zo lastig herkenbaar maakt, is dat je er niet altijd zichtbaar aan onderdoor gaat. Veel mensen blijven juist functioneren door te drinken of te gebruiken. Ze werken, zorgen, presteren, houden hun sociale leven overeind en lijken voor de buitenwereld prima in balans.

‍

Maar van binnen kan het heel anders voelen. Misschien drink of gebruik je niet omdat je los wilt gaan, maar omdat je op die manier je (werk)dag aan kunt. Omdat je wilt ontspannen, even ‘uit’ wilt staan en even niet hoeft te voelen hoeveel spanning er eigenlijk in je zit.

‍

Misschien functioneer je niet ondanks je gebruik, maar dankzij.

‍

En dat is precies wat het zo verwarrend maakt. Want als alles aan de buitenkant nog klopt, lijkt er geen probleem te zijn. Terwijl jij van binnen misschien steeds duidelijker voelt dat je niet echt vrij bent. Lees verder in ‘Functioneel alcoholist’

‍

Wanneer ben je verslaafd?

Veel mensen zoeken het antwoord in hoeveel ze drinken of gebruiken, of ze in een bepaalde categorie vallen - zoals een regelmatige drinker -  of in de problemen die het veroorzaakt. Maar dat geeft zelden echt duidelijkheid. 

‍

Je kunt weinig gebruiken en toch merken dat het een grote rol speelt in je hoofd, en je kunt blijven functioneren terwijl er van binnen iets begint te schuren. De vraag is daarom niet zozeer of je verslaafd bent, maar hoeveel ruimte het inneemt. Hoe vaak je eraan denkt. Hoe vanzelfsprekend het voelt om het te nemen. Hoeveel energie er gaat naar het wel of niet doen. En of dat nog overeenkomt met wat je wilt. 

‍

Misschien merk je dat er een stem is die zegt dat het anders moet, terwijl een ander deel daar nog helemaal niet klaar voor is. Dat is vaak het punt waarop er iets begint te verschuiven: niet omdat het aan de buitenkant misgaat, maar omdat je van binnen voelt dat het niet meer helemaal klopt. 

‍

Wil je dit verder onderzoeken? Lees dan ‘Wanneer ben je verslaafd?’

Kenmerken van een verslaving herkennen

De kenmerken van een verslaving zijn niet zozeer hoeveel je gebruikt, maar door wat er gebeurt als je even niet neemt. Juist dan merk je het: als je probeert te minderen of te stoppen en voelt dat dat niet vanzelf gaat. 

‍

Dat er onrust of spanning ontstaat terwijl het weer rust geeft als je het middel weer wel neemt. Dat hoeft niet groot of zichtbaar te zijn. Het kan zitten in kleine dingen: je minder ontspannen voelen zonder, er toch mee bezig zijn in je hoofd, merken dat het meer ruimte inneemt dan je zou willen. En dat is het punt waarop duidelijk wordt dat je niet meer helemaal vrij bent.

‍

Herken je dit? Lees dan in ‘Kenmerken van een verslaving’ verder hoe dit zich precies kan uiten.

Hoe ontstaat een verslaving?

Een verslaving ontstaat zelden ineens. Wat begint als iets onschuldigs of gezelligs, krijgt langzaam een andere functie. Je merkt dat het helpt om te ontspannen, even uit je hoofd te komen, of spanning kwijt te raken.

‍

Maar die spanning bouwt zich vaak op zonder dat je het doorhebt. In hoe je je aanpast, dingen inslikt of over je grenzen heen gaat, op je werk, of in relaties waar je jezelf niet helemaal kunt zijn. Wat je er niet uitlaat, verdwijnt niet. Het blijft ergens aanwezig in je systeem en bouwt zich op als spanning. Op een later moment ontstaat de behoefte om die spanning te ontladen. 

‍

Je drinkt, gebruikt of grijpt naar iets dat helpt om even los te laten. En omdat dat (voor je gevoel) werkt, leert je systeem dat dit een manier is om met spanning om te gaan. Zo ontstaat er langzaam een patroon. 

Verlangen naar drank of drugs wordt daarin het omschakelpunt: zin om te drinken of gebruiken komt op zodra die spanning eruit mag (aan het einde van je werkdag bijvoorbeeld). En wat ooit vrijblijvend leek, krijgt zo steeds meer de vorm van drang.

‍

Als je dit verder wilt begrijpen, lees dan ook ‘Hoe ontstaat een verslaving?’.

Waarom ben je verslavingsgevoelig?

Verslavingsgevoeligheid wordt vaak uitgelegd als iets wat in je zit: slechte genen, een gevoelig persoon, iemand met minder discipline of simpelweg pech. Maar meestal zegt het minder over je karakter, en meer over de manier waarop je leeft.

‍

Verslavingsgevoeligheid ontstaat wanneer er een verschil is tussen wat je van nature nodig hebt en hoe je daadwerkelijk leeft. Hoe groter dat verschil, hoe meer spanning er opbouwt. En hoe groter de behoefte om iets te zoeken dat dat gevoel verandert.

‍

Niet omdat je zwakker bent dan anderen, maar omdat je andere dingen nodig hebt. Lees verder in: Waarom ben ik verslavingsgevoelig?

Dus, hoe doorbreek je een verslaving?

Wat werkt niet: stoppen op wilskracht terwijl de spanning eronder blijft bestaan.

Wat werkt wel: begrijpen waar het verlangen vandaan komt en wat het in je leven doet.

Hoe meer je leven aansluit bij wat je echt nodig hebt, hoe minder je het middel nodig hebt.

‍

Als je dit zo ziet, begrijp je ook waarom stoppen op wilskracht zelden lukt. Je kunt jezelf wel verbieden om te drinken of te gebruiken, maar zolang de spanning eronder blijft bestaan, komt het verlangen vanzelf terug. Niet omdat je zwak bent of slechte genen hebt, maar omdat je iets probeert weg te halen dat nog een functie heeft in jouw leven. Doe de test en ontdek wat alcohol of drugs jou (nog) opleveren.

‍

Doorbreken begint niet bij stoppen, maar bij begrijpen.

‍

Begrijpen waar jouw verlangen vandaan komt. Onderzoeken waar in je leven spanning ontstaat die je steeds weer moet ontladen. Als dat helder is, wordt verandering mogelijk. Je gaat jezelf minder corrigeren. Hoeft er minder tegen te vechten. En het verlangen verliest langzaam zijn kracht, niet omdat je sterker wordt, maar omdat je het middel minder nodig hebt.

‍

Niet stoppen omdat het moet, maar omdat het niet meer hoeft. Omdat je innerlijk vrij bent. Dat is wat ik doe als verslavingscoach, en wat ik zelf heb doorgemaakt. Met mijn methode werk ik aan de wortel: het verlangen zelf, niet het gedrag eromheen.

De eerste stap: begrijp waarvoor je het gebruikt

De eerste stap is dus niet stoppen, maar jezelf beter begrijpen. Begrijpen waarvoor je alcohol of drugs nog nodig hebt. Welke functies het in je leven heeft. Want zolang dat niet helder is, blijf je automatisch teruggrijpen naar hetzelfde. Omdat je het nog nodig hebt. Als je dit verder voor jezelf wilt onderzoeken, begin dan met de zelftest 'Wat leveren alcohol of drugs jou nog op?'

‍

‍

Duurt ± drie minuten · Directe uitslag · Geen e-mail nodig

Veelgestelde vragen over het doorbreken van een verslaving

‍