Waarom ben ik verslavingsgevoelig?

Verslavingsgevoeligheid ontstaat vaak doordat er een verschil is tussen wat er in je zit, wat je uit het leven kunt halen — je potentie — en hoe je daadwerkelijk leeft. Als jouw leven aansluit op die potentie, voel je weinig spanning. Je bent rustiger en voelt je in de basis vervuld.

‍

Maar als dat niet zo is, ontstaat er onrust en een gevoel dat er iets ontbreekt. Veel mensen leren deze spanning te reguleren met alcohol, drugs of gedrag zoals scrollen of werken. Daardoor kun je blijven functioneren en je aanpassen aan het leven dat je hebt.

‍

Je genen bepalen voor een groot deel je potentie — hoeveel je aankunt, nodig hebt en waar je vervulling in vindt. Maar ze bepalen niet dat je van nature verslavingsgevoelig zou zijn. Je wordt pas verslavingsgevoelig als zich een gat ontwikkelt tussen je potentie en wat hiervan tot uiting komt. 

In het kort

Waarom het voelt alsof er iets mis is met je

Veel mensen denken dat ze verslavingsgevoelig zijn omdat er “iets mis” met ze is. Dat ze minder discipline hebben. Zwakker zijn. Gevoeliger. Je ziet anderen gewoon één drankje drinken of zelfs aan een drankje nippen, terwijl jij het nooit bij één of twee kunt laten en al snel doorschiet.

‍

Maar wat als dit niet komt doordat je zwakker bent? Of verslavingsgevoeliger — maar gewoonweg (veel) meer nodig hebt dan gemiddeld?

‍

Meer diepgang.
Meer vervulling.
Meer echte bevrediging.

Wat is verslavingsgevoeligheid?

Vaak wordt gedacht dat verslavingsgevoeligheid betekent dat je meer risico loopt om afhankelijk te worden van middelen of gedrag. Zoals alcohol, drugs, gokken, werken of scrollen. Dat het bij jou simpelweg meer vat op je krijgt dan bij iemand anders.

‍

Dat je er sneller naar grijpt én het moeilijker loslaat. Bijvoorbeeld door genetische aanleg of hoe je brein werkt. Alsof jij gevoeliger bent voor de effecten — of juist meer nodig hebt om je goed te voelen.

‍

Daarmee lijkt verslavingsgevoeligheid vooral te worden bepaald door genen, hersenen en het middel. Alsof je simpelweg pech hebt gehad. En anderen geluk, omdat zij “gewoon met mate kunnen genieten”. Daarmee komt de focus vooral te liggen op jouw “zwakte”.

Verslavingsgevoeligheid gaat niet over het middel

Verslavingsgevoeligheid zegt eigenlijk minder over hoe sterk een middel op jou werkt en meer over hoe vervuld jij je in de basis voelt. De één voelt zich sneller verzadigd, de ander blijft zoeken.

‍

Als dat gevoel van vervulling ontbreekt, ga je op zoek naar meer. Meer prikkels, meer ontspanning, meer verdoving of juist meer intensiteit. Bijvoorbeeld in alcohol, drugs of gedrag zoals scrollen.

‍

Het gaat dus niet alleen om wat je neemt. Maar om wat je mist — en probeert op te vullen.

Waarom de één stopt en de ander doorgaat

Stel je eens iemand voor die op het terras gaat zitten voor een drankje. Iemand die zich in een bepaalde mate vervult en rustig voelt in z’n leven, een goede dag heeft gehad en al zin heeft in de volgende (werk)dag. Die persoon zit rustig op dat terras en nipt lekker van een wijntje.

‍

Stel je dan eens iemand anders voor die op het terras gaat zitten voor een drankje. Iemand die zich gefrustreerd voelt, omdat hij geen idee heeft waar iedereen mee bezig is op zijn werk. Waar we het allemaal voor doen en wat het nut is van het leven. Hij heeft totaal geen zin in dezelfde sleur van de volgende dag. Hij verveelt zich en kamt met existentiële levensvragen, waar hij maar niet uitkomt. Deze persoon begint onrustig aan z’n eerste biertje. En klokt er zo nog een paar weg - om van deze onrust af te komen.

‍

Niet omdat die persoon zwakker of verslavingsgevoeliger is. Maar omdat er simpelweg meer behoefte is aan bevrediging in die persoon z’n leven - hij is nog niet waar hij kan of moet zijn. En de ander wel.

Wat verslavingsgevoeligheid écht is

Verslavingsgevoeligheid ontstaat wanneer er een gat zit tussen hoe jij je voelt en hoe je je wílt voelen. Als het leven knelt, ga je zoeken naar iets dat dat gevoel verandert.

‍

Hoe groter dat verschil, hoe sterker de drang. En hoe groter de kans dat je blijft hangen in middelen of gedrag. Niet omdat je niet kunt stoppen, maar omdat je eriets in probeert te vinden.

‍

Een grens. Rust. Contact. Bevrediging. Of simpelweg het gevoel dat je leven klopt.

Heeft het dan niets met aanleg of je brein te maken?

Jawel. Maar niet op de manier waarop het vaak wordt uitgelegd. Het gaat minder om “gevoelig zijn voor een middel” of voor “beloning” of “dopamine”. Iedereen is daar gevoelig voor. Iedereen wordt daardoor gedreven. 

‍

Het verschil zit in wanneer iets voor jou voldoende is. Wanneer jij die beloning ervaart. Wat voor de één genoeg is om zich vervuld te voelen, is voor de ander te weinig. En wat voor de één teveel is om te kunnen dragen, is voor de ander precies goed.

‍

Als jij bijvoorbeeld intenser voelt, sneller denkt of meer diepgang nodig hebt, heb je simpelweg meer nodig om je echt goed te voelen. Lees hier meer over in mijn blog ‘hoogbegaafd en verslaafd?’.

Wat veroorzaakt verslavingsgevoeligheid?

Dat de één eerder bevredigd is dan de ander, heeft alles te maken met potentie. Iedereen wordt geboren met een bepaalde potentie. Dat is wat er van nature in je zit — jouw aanleg en de basis waarmee je start.

In die zin spelen je genen dus wél een rol. Ze bepalen voor een groot deel hoeveel potentie je hebt. Maar ze bepalen niet of je een verslaving ontwikkelt. Dat hangt af van wat er met die potentie gebeurt.

‍

Potentie is namelijk niet vrijblijvend. Het wil geleefd worden. Als jouw leven aansluit op wat er in je zit — als je genoeg uitdaging, diepgang en vervulling ervaart — ontstaat er relatief weinig spanning. Je voelt je meer verzadigd. Meer “af”. En hebt geen middelen nodig om bevredigd te worden.

‍

Maar als jouw leven achterblijft bij wat je in je hebt, gebeurt er iets anders. Dan ontstaat er spanning. Je voelt je ontevreden, onbevredigd of onrustig. Alsof er iets ontbreekt, zonder dat je precies weet wat. Je ontwikkeling loopt niet synchroon met wat jij van nature aankunt en nodig hebt.

‍

Niet omdat er iets mis is met je. Of omdat je zwak bent. Maar omdat wat er in je zit geen uitweg vindt.

En precies daar ontstaat verslavingsgevoeligheid. Niet door je genen alleen, maar door de combinatie van wat er in je zit en hoe je leeft. Hoe groter het verschil tussen jouw potentie en je (dagelijkse) leven, hoe groter de spanning — en hoe groter de kans dat je iets gaat gebruiken om dat gevoel te veranderen.

Hoe spanning leidt tot verslaving

Die spanning wil gereguleerd worden.En daar komen middelen en gedrag in beeld. Alcohol, drugs, scrollen, werken of eten geven tijdelijk ontspanning, verdoving of juist een gevoel van intensiteit.

‍

Ze helpen je niet alleen om je anders te voelen. Ze helpen je ook om te blijven functioneren binnen een leven dat eigenlijk niet helemaal (meer) klopt. Je gebruikt ze om werk vol te houden dat je leegtrekt. Om een relatie te dragen die niet echt voedt. Of om gevoelens van verveling, onrust of zinloosheid te dempen.

‍

Kortom: ze helpen je aanpassen. Ze maken het mogelijk om door te gaan, zonder dat je iets hoeft te veranderen. Maar daarmee lossen ze niets op. Ze verschuiven het alleen.

Hoe onbenutte potentie kan leiden tot destructie

Want wat jij in je hebt, wil geleefd worden. En als dat niet gebeurt, zoekt het een andere weg. Vaak een indirecte, destructieve uitweg. Bijvoorbeeld in het steeds opnieuw opbouwen en weer afbreken. In periodes van controle, gevolgd door verlies van controle. Constructie en destructie. Vaak aangevoerd door (overmatig) middelengebruik.

‍

Wat je opbouwt, is misschien voor anderen genoeg. Maar voor jou niet. Je voelt dat er meer in zit. Meer mogelijk is. Meer klopt voor jou. En juist daardoor hecht je minder waarde aan wat er al is.

Niet omdat je ondankbaar bent. Maar omdat het je simpelweg niet vervult. En om dat gevoel te doorbreken, ga je onbewust iets doen wat ruimte maakt voor “meer”. Soms door verder te groeien.  Maar vaak — eerst — door af te breken wat er al staat.

‍

En dat is waar destructie ontstaat. Niet als doel. Maar als poging om opnieuw te beginnen. Dichter bij wat wél klopt. Alleen gebeurt dat vaak zonder richting. Waardoor je opnieuw iets opbouwt dat uiteindelijk weer niet past. En zo herhaalt de cyclus zich.

Misschien herken je dit patroon ook bij jezelf

Ik heb hier zelf ook jarenlang in gezeten. Steeds opnieuw proberen. Aanpassen. Doorgaan.
En drinken. Niet één glas. En niet alleen voor de gezelligheid. Maar om iets te bereiken. Een grens. Contact. Bevrediging. Rust. Een punt waarop het eindelijk stil werd van binnen.

‍

Maar dat punt kwam maar niet. Hoe meer ik het zocht in alcohol, hoe verder ik ervan af kwam te staan. Ik dacht dat ik dichterbij kwam — maar ik raakte mezelf juist kwijt. Ik kwam niet los van alcohol. Ik kwam er steeds vaster in te zitten. Ik vertel je hier graag over in ‘mijn verhaal’ - zodat je misschien herkenning vindt in wat ik zeg. En kunt gaan doen wat je wel écht bevredigt. Verder helpt. 

‍

Mijn verhaal deel ik alleen op verzoek. Niet omdat het geheim is, maar wel omdat het iets van mij vergt dit met anderen te delen. Als je het wilt horen, kun je mijn verhaal opvragen.

‍

‍

Veelgestelde vragen over verslavingsgevoeligheid