Ben ik verslaafd?

In het kort: Twijfel je of je verslaafd bent? Een verslaving draait vaak minder om hoeveel je gebruikt en meer om hoeveel ruimte alcohol, drugs of suiker in je hoofd en leven inneemt. In deze blog ontdek je hoe je een verslaving bij jezelf herkent, waarom functioneren weinig zegt en waarom verlangen naar vaak belangrijker is dan hoeveelheid.

Verslaafd? Het valt wel mee...

Veel mensen die zich afvragen of ze verslaafd zijn, herkennen zichzelf niet in het beeld dat ze van verslaving hebben. Ze functioneren nog. Hebben werk, een gezin, sociale contacten en doen grotendeels wat er maatschappelijk van hen verwacht wordt. Daardoor denken ze vaak: “Dan zal het wel meevallen.”

‍

Toch kan er ondertussen vanbinnen iets anders gebeuren. Alcohol, drugs of suiker krijgt langzaam steeds meer invloed op hoe je je voelt, denkt en leeft. Niet altijd zichtbaar voor anderen, maar wel voelbaar voor jezelf.

‍

Misschien merk je dat je er vaker aan denkt dan je zou willen. Dat stoppen moeilijker is dan verwacht. Of dat je jezelf steeds vaker afvraagt waarom je hier eigenlijk mee bezig blijft.

‍

In deze blog ontdek je hoe je een verslaving bij jezelf kunt herkennen, waarom verslaving vaak subtieler is dan mensen denken en waarom verlangen uiteindelijk vaak meer zegt dan hoeveelheid.

Wanneer is er sprake van een verslaving?

Een verslaving draait niet alleen om hoeveel iemand gebruikt of hoe groot de problemen zijn die daardoor ontstaan. Je kunt ogenschijnlijk prima functioneren en tóch merken dat alcohol, drugs of suiker steeds meer invloed krijgt op hoe je je voelt, denkt en leeft.

‍

Een verslaving draait uiteindelijk vooral om verlangen, trek of 'zin in'. Om hoeveel ruimte het middel inneemt in je hoofd. Om het gevoel dat je er steeds weer naar terugtrekt, ook wanneer je eigenlijk weet dat je eigenlijk iets anders zou willen doen of nemen.

‍

In deze video leg ik uit wat verslaving is:

‍

‍

Kort samengevat:

• een verslaving draait niet alleen om gebruik, maar vooral om verlangen
• je kunt goed functioneren en tóch verslaafd zijn
• problemen of afhankelijkheid zeggen niet alles over verslaving
• je hoeft je niet afhankelijk te voelen om tóch voortdurend te verlangen
• iedereen die verlangt naar alcohol, drugs of suiker bevindt zich ergens op een schaal van verslaving
• niet meer verslaafd zijn betekent niet: jezelf inhouden
• echte vrijheid ontstaat wanneer verlangen verdwijnt

Waarom een verslaving vaak laat herkend wordt

Bij verslaving denken de meeste mensen aan extremen. Aan iemand die alles kwijt is, zichtbaar onder invloed is of totaal niet meer functioneert. Daardoor ontstaat al snel het idee dat het “dus wel meevalt” zolang je leven nog redelijk draait.

‍

Juist dat maakt verslaving zo verwarrend.

‍

Want iemand kan aan de buitenkant prima functioneren en zich tóch vanbinnen steeds minder vrij voelen rondom alcohol of drugs. Misschien denk je er vaker aan dan je zou willen. Misschien merk je dat stoppen moeilijker voelt dan verwacht. Of misschien voel je steeds vaker spanning rondom gebruik, terwijl de buitenwereld daar weinig van ziet.

‍

Een groot deel van verslaving speelt zich af aan de binnenkant. Juist daarom wordt het vaak pas laat herkend.

Hoe ontstaat een verslaving?

Een verslaving ontstaat meestal niet van de één op de andere dag. Vaak begin je ooit met drinken of gebruiken omdat het iets oplevert. Ontspanning bijvoorbeeld. Verdoving. Gezelligheid. Minder spanning in sociale situaties. Even rust in je hoofd.

‍

Dat positieve effect maakt indruk op je systeem. Alcohol, drugs of suiker wordt gekoppeld aan iets prettigs, waardoor verlangen ontstaat. Eerst misschien alleen in bepaalde situaties, maar langzaam kan het middel steeds meer verweven raken met hoe je ontspant, viert, ontlaadt of met emoties omgaat.

‍

In het begin voelt dat meestal nog volledig vrijblijvend. Je hebt niet het idee dat je verslaafd bent. Het voelt logisch dat je verlangt. Omdat iedereen om je heen drinkt. Omdat het gezellig is. Omdat je nog functioneert. Omdat je het gevoel hebt dat je ieder moment zou kunnen stoppen als je dat écht zou willen.

Maar ergens onderweg kan het minder vrij gaan voelen. Lees meer in de blog 'hoe ontstaat een verslaving?'

‍

Hoe herken je een verslaving bij jezelf?

Een verslaving herkennen begint vaak met het gevoel dat er iets niet meer klopt. Dat je niet meer volledig onbezonnen geniet zoals vroeger. Dat alcohol of drugs langzaam belangrijker begint te worden dan je eigenlijk zou willen.

‍

Misschien merk je dat je vaker bezig bent met wanneer je weer mag drinken of gebruiken. Misschien stel je jezelf steeds vaker vragen als:

• Waarom denk ik hier zo vaak aan?
• Waarom lukt minderen niet echt?
• Waarom neem ik toch weer, terwijl ik gisteren nog wilde stoppen?
• Waarom voelt nee zeggen soms zwaarder dan het zou moeten zijn?
• Waarom blijf ik hiermee bezig?

De vraag “ben ik verslaafd?” gaat vaak niet alleen over een officieel label, maar vooral over iets anders:

Wil ik eigenlijk nog wel zo doorgaan?

‍

Dat is vaak het moment waarop je kan beginnen te voelen dat er iets mag veranderen.

Signalen dat alcohol of drugs te belangrijk wordt

Een verslaving gaat niet alleen over hoeveel je gebruikt, maar vooral over hoeveel ruimte het middel inneemt in je hoofd en leven.

‍

Signalen kunnen bijvoorbeeld zijn:

• je denkt vaker aan alcohol, drugs of suiker dan je eigenlijk wilt
• je kijkt uit naar momenten waarop je mag nemen
• bepaalde situaties roepen automatisch verlangen op
• je geniet minder onbevangen dan vroeger
• je probeert regelmatig te minderen of stoppen
• je voelt spanning wanneer je niet neemt
• je gebruikt om te ontspannen, verdoven of ontladen
• alcohol of drugs krijgt langzaam een vaste rol in je leven

Lees ook de blog 'kenmerken van een verslaving' om te kijken of je je hierin herkent.

Waarom functioneren weinig zegt over verslaving

Een verslaving wordt vaak herkend aan zichtbare problemen. Maar problemen zeggen lang niet altijd zoveel als gedacht wordt. Iemand kan ogenschijnlijk prima functioneren en tóch voortdurend verlangen naar alcohol of drugs.

‍

Veel mensen functioneren juist dankzij alcohol of drugs, niet ondanks. Omdat het helpt om spanning te dempen, sociale situaties vol te houden, beter te slapen of door te blijven gaan. Van buiten lijkt het dan alsof iemand alles onder controle heeft, terwijl alcohol of drugs vanbinnen een steeds grotere rol spelen.

‍

Daardoor blijven veel mensen zichzelf vertellen dat het “nog wel meevalt”. Zeker wanneer ze zichzelf vergelijken met anderen die meer problemen lijken te hebben. Maar als alcohol of drugs steeds belangrijker worden om rust, ontspanning of verlichting te voelen, zegt dat vaak meer dan hoe goed je nog functioneert.

Waarom je je niet afhankelijk hoeft te voelen om verslaafd te zijn

Niet iedereen die verslaafd is, voelt zich afhankelijk. Soms lukt het prima om tijdelijk niet te drinken of gebruiken. Daardoor ontstaat al snel het idee dat er dus controle is. Alleen blijft het middel ondertussen wel terugkomen in je hoofd.

‍

Dat maakt verslaving zo verwarrend: je kunt oprecht willen stoppen én later oprecht weer willen nemen. Beide gevoelens kunnen naast elkaar bestaan.

‍

Ook hoeveelheid zegt weinig. Je kunt weinig drinken en er toch voortdurend mee bezig zijn. Of al jaren gestopt zijn en nog steeds dagelijks moeten vechten tegen terugval.

‍

Verslaving draait daarom uiteindelijk minder om wat je aan de buitenkant ziet en meer om de innerlijke relatie met het middel. Om hoeveel je verlangt naar drugs of alcohol.

Verslaving is geen zwart-wit verhaal

Verslaving wordt vaak gezien als iets wat je óf hebt óf niet hebt. Maar in werkelijkheid bewegen mensen zich ergens op een schaal.

‍

Bij de één speelt alcohol of drugs alleen af en toe op de achtergrond. Bij de ander neemt het middel steeds meer ruimte in, ontstaat er spanning rondom niet nemen of voelt nee zeggen zwaar.

‍

Hoe sterker het verlangen, hoe groter de invloed van alcohol of drugs op je innerlijke wereld.

‍

‍

Misschien herken je dat alcohol of drugs steeds vaker in je hoofd zit. Dat je ernaar uitkijkt, erover onderhandelt met jezelf of merkt dat nee zeggen meer moeite kost dan vroeger. Dat betekent niet automatisch dat alles volledig ontspoord is, maar wel dat het middel invloed heeft gekregen op jouw innerlijke wereld. Misschien meer dan je wilt.

Hoe ziet leven zonder verlangen eruit?

Zonder verlangen voelt alcohol of drugs niet meer als iets waar je jezelf vanaf moet houden. Je hoeft niet meer voortdurend na te denken over wel of niet nemen, hoeveel verstandig is of of je het deze keer onder controle gaat houden.

‍

Er ontstaat rust.

‍

Niet omdat je jezelf harder beheerst, maar omdat alcohol of drugs steeds minder belangrijk voelt vanbinnen. Het trekt niet meer voortdurend aan je aandacht. Je hoeft niet meer met jezelf te onderhandelen of jezelf af te remmen tijdens sociale situaties, stress of verveling.

‍

‘Nee’ zeggen voelt dan niet zwaar of ingewikkeld, maar vanzelfsprekend. Net zoals je geen sigaar hoeft af te slaan wanneer je daar simpelweg geen behoefte aan hebt.

‍

Dat is het verschil tussen stoppen op discipline en werkelijk innerlijk vrij zijn van alcohol of drugs.

De eerste stap naar innerlijke vrijheid

Echte verandering begint vaak niet bij harder je best doen, maar bij eerlijk gaan kijken naar de rol die alcohol, drugs of suiker nog in je leven speelt. Naar wat deze middelen (nog) opleveren. Niet om jezelf te veroordelen, maar om beter te begrijpen waarom je blijft terugtrekken naar alcohol of drugs — ook wanneer een ander deel van jou eigenlijk iets anders wil.

‍

Wil je daar meer inzicht in krijgen? Doe dan de zelftest 'Wat leveren alcohol of drugs jou (nog) op?'

‍

‍

Duurt ±3 minuten | Directe uitslag | Geen e-mail nodig

‍

Veelgestelde vragen over verslaving

‍