Wat is een depressie?

Je voelt je somber, leeg of depressief en vraagt je af waar het vandaan komt. Misschien heb je nergens meer zin in, voelt alles zinloos en lijkt het alsof je vastzit in een zwart gat waar je niet meer uitkomt. In deze blog ontdek je wat een depressie is, hoe het voelt en waarom het vaak niet uit het niets ontstaat.

‍

Je leest hoe levensvragen, oude pijn en je levensstijl invloed hebben op hoe je je voelt — en wat de rol is van alcohol en andere vormen van verdoving bij depressieve gevoelens. Ook ontdek je waarom je je niet hoeft te identificeren met hoe je je nu voelt, waarom (tijdelijk) stoppen met alcohol confronterend maar verhelderend kan zijn, en wat er nodig is om weer richting te gaan ervaren in je leven.

Eén groot zwart gat

Een depressie is een periode waarin niets meer lijkt te kloppen en waarin je het gevoel hebt dat alles wat je doet eigenlijk zinloos is. En doordat niets meer zin heeft, verdwijnt ook je motivatie om iets te doen bijna volledig. Dingen die je eerst moeiteloos deed, voelen ineens zwaar of onhaalbaar, en zelfs kleine handelingen kunnen al te veel lijken.

‍

Je merkt dat je het contact met jezelf een beetje kwijt bent. Dat je niet meer goed weet wie je bent, waar je naartoe wilt of waarom je überhaupt nog ergens moeite voor zou doen. Alsof de bodem onder je leven even is weggevallen en je nergens meer echt houvast in kunt vinden.

‍

En als je er dieper in zit, voelt het vaak niet als iets tijdelijks. Het kan aanvoelen alsof je altijd al zo bent geweest en alsof het ook nooit meer echt anders zal worden. Alsof er geen licht meer is aan het einde van de tunnel, of alsof dat licht, als het er al is, toch altijd weer zal verdwijnen.

Die levensvragen komen niet zomaar

In zo’n periode komen er vaak vragen naar boven die je misschien eerder niet zo sterk voelde. Vragen over waarom je leeft, wat het allemaal betekent en waar je het eigenlijk voor doet. Die vragen kunnen zwaar voelen en soms zelfs beangstigend zijn, maar ze ontstaan meestal niet zomaar.

‍

Vaak is er iets in je leven dat niet meer klopt of niet meer past, ook al kun je er niet altijd direct de vinger op leggen. Het kan zijn dat je ergens al langer overheen leeft, dat je dingen doet die niet echt bij je passen of dat je signalen van jezelf hebt genegeerd. En soms weet je juist helemaal niet wat er speelt, maar voel je alleen dat er iets wringt.

Waar komt een depressie vandaan?

Als je gaat zoeken naar waar een depressie vandaan komt, kom je allerlei verklaringen tegen. Van genetische aanleg tot chemische processen in je brein, van ingrijpende gebeurtenissen tot oude pijn die nog niet verwerkt is. En het kan ook best zijn dat één of meerdere van die dingen een rol spelen.

‍

Tegelijkertijd is het belangrijk om voorzichtig te zijn met hoe je daar naar kijkt. Want hoe logisch die verklaringen ook kunnen klinken, ze kunnen er ook voor zorgen dat je het gevoel krijgt dat er iets “in jou zit” wat niet te veranderen is. Alsof je er weinig invloed op hebt en het dus maar moet ondergaan.

‍

Soms ligt de oorzaak ook dieper en heeft het te maken met ervaringen uit het verleden die nog niet verwerkt zijn. Dingen die je misschien lange tijd hebt weggestopt, maar die zich op een bepaald moment toch laten voelen — bijvoorbeeld in de vorm van somberheid, leegte of een gebrek aan richting.
Als je merkt dat dit bij jou speelt, kan het helpend zijn om hier gerichter naar te kijken. Lees ook mijn blog: hoe verwerk je trauma?

Je bent het niet - je hebt het

Wat vaak ongemerkt gebeurt, is dat je je steeds meer gaat identificeren met hoe je je voelt. Dat je gaat denken dat je een somber of negatief persoon bent, of dat depressie nu eenmaal bij je hoort.

‍

Maar hoe echt het ook voelt, het is niet wie je bent. Het is een staat waar je in terecht bent gekomen, en hoe vast die ook kan voelen, dat betekent niet dat het zo moet blijven.

Middelen, verdoving en depressieve gevoelens

Wat ook meespeelt — en vaak onderschat wordt — is hoe je met je gevoelens omgaat. Zeker als je gewend bent om spanning, onrust of leegte te dempen met alcohol, drugs, eten of constante afleiding, kan dat in een depressieve periode juist toenemen.

‍

Dat is logisch. Als je je ellendig voelt, wil je daar (even) van weg. En als alcohol of iets anders je tijdelijk verlichting geeft, grijp je daar sneller naar.

‍

Alleen zorgt juist dat patroon er vaak voor dat je je uiteindelijk somberder, vermoeider en vlakker gaat voelen. Alcohol kan je stemming op korte termijn verdoven, maar versterkt op langere termijn juist depressieve gevoelens. Waardoor je in een vicieuze cirkel terecht kunt komen: je voelt je slecht, zoekt verlichting in middelen, en voelt je daarna nog slechter (waardoor je middelen juist weer wilt nemen).

Soms helpt het om (tijdelijk) te stoppen

Als je je depressief voelt, is de kans groot dat je — bewust of onbewust — manieren hebt gevonden om de negativiteit wat te dempen. Bijvoorbeeld met alcohol, drugs, eten, scrollen of andere vormen van afleiding.

‍

Dat is niet gek. Als je je zo voelt, wil je er (even) van weg. Maar juist die manieren kunnen er ook voor zorgen dat je niet goed meer voelt wat er écht speelt. Dat je als het ware een laagje legt over wat er vanbinnen gaande is. (Tijdelijk) stoppen met alcohol of andere verdovende middelen kan dan confronterend zijn, maar ook verhelderend. Want zonder die verdoving komt vaak de rauwe werkelijkheid naar boven. Je voelt scherper wat er wringt, wat je mist en wat er in je leven misschien anders moet.

‍

En hoe ongemakkelijk dat ook kan zijn, het geeft je wel iets terug wat je nodig hebt: richting. Niet omdat je jezelf iets moet opleggen of streng moet zijn, maar omdat je weer kunt gaan zien waar het echt om draait. Wat je probeert te vermijden. En waar je iets mee te doen hebt als je je anders wilt gaan voelen.

Het vraagt iets anders dan vechten

Misschien voel je ergens dat je iets zou moeten veranderen, maar voelt dat tegelijk totaal onhaalbaar. Alsof je de energie niet hebt om ook maar één stap te zetten. En dat is begrijpelijk.

‍

Een depressie is niet iets wat je “even oplost” door harder je best te doen. Juist het idee dat je jezelf eruit moet trekken, kan de druk alleen maar vergroten.

‍

Wat vaak meer helpt, is om stap voor stap te gaan kijken naar wat er in je leven niet meer klopt, waar je jezelf misschien kwijt bent geraakt en wat je nodig hebt om weer een beetje richting te voelen. Niet in één keer alles oplossen, maar langzaam weer in beweging komen.

Het kan echt anders worden

Hoe uitzichtloos het nu misschien voelt, een depressie betekent niet dat het altijd zo blijft. Ook al voelt dat op dit moment misschien wel zo.

‍

Hoe ik dit weet?

‍

Ik heb zelf eindeloos veel periodes gehad, korter en langer, waarin ik zwaar depressief door het leven ging. Periodes waarin ik het leven niet meer zag zitten, nergens meer plezier aan beleefde en me oprecht afvroeg waar ik het allemaal nog voor deed. En of ik niet beter met het leven kon stoppen...

‍

En juist wanneer ik er middenin zat, kon ik me nauwelijks voorstellen dat ik me ooit weer anders zou voelen.

Maar dat gebeurde uiteindelijk wel. Keer op keer.

‍

Niet omdat ik een knop had gevonden, maar uiteindelijk ging luisteren naar wat die (irritante) diepe stem in mij zei. Bijvoorbeeld: je moet écht ander werk gaan zoeken. Of, je moet écht stoppen met drinken. Of, je moet écht dit of dat gesprek aangaan met je man.

‍

Toen ik niet langer meer vocht met wat ik eigenlijk ergens wel wist wat me te doen stond en er dan maar (schoorvoetend) aan toegaf - begon er vaak weer beweging te komen.

‍

En eerlijk is eerlijk: sinds ik gestopt ben met drinken, roken, medicijnen voor astma, koffie, geraffineerde suiker en gefrituurd eten ben ik echt bijna nooit meer depressief. En als ik al zwaarmoedig ben, ben ik daar sneller uit dan voorheen. Door steeds weer naar dat stemmetje te luisteren. Ongeacht wat anderen doen of zeggen.

‍

I do it my way!

‍

En ik hoop jij ook steeds meer jouw way.