Verdoven met drank? "Nee, ik drink gewoon een biertje"

Toen ik me begon te verdiepen in de psychologie achter verslaving, vlogen de clichés me om de oren. Eén daarvan was: gevoelens verdoven (met bijvoorbeeld drank). Ik voelde ergens wel aan dat daar iets in zat. Maar tegelijkertijd dacht ik: ja hoor het zal wel.

‍

Want het is natuurlijk niet zo dat je na een lange werkdag de koelkast opentrekt en denkt: "Zo. Nu ga ik eens even lekker mijn gevoelens verdoven."

‍

Je denkt: "Pfff, wat een dag. Lekker, een koud biertje."

‍

Of: "Even ontspannen."

‍

Of gewoon: "Ik heb zin in wijn."

‍

Op die momenten was ik niet bezig met een eventuele diepere psychologische of emotionele laag. Ik zag mezelf daarom helemaal niet als iemand die alcohol gebruikte om gevoelens te verdoven. Ik dronk gewoon.

Het was niet alleen maar kommer en kwel

Als ik 's avonds een glas inschonk, zat ik meestal niet huilend of volledig overstuur op de bank. Ik kon een prima dag hebben gehad. Gewoon gewerkt. Dingen gedaan. Misschien nog gesport. Gekookt. En dan had ik 's avonds zin in alcohol.

‍

Waar waren die enorme negatieve gevoelens die ik dan zogenaamd aan het verdoven was?

‍

Pas veel later begon ik te zien dat ik veel te groot keek naar het begrip 'verdoven'. Verdoven hoefde helemaal niet te betekenen dat ik een ondraaglijk verdriet probeerde weg te drinken. Het kon ook onrust zijn. Een vol hoofd. Irritatie. Verveling. Spanning. Maar zelfs ook euforie. Energie of intense vreugde.

Eén pil voor alles

Hoe langer ik ernaar keek, hoe meer ik zag dat alcohol voor mij eigenlijk een soort pil voor alles was geworden. Was ik moe? Dan hielp een glas me om toch nog een leuke avond te hebben. Op te kunnen blijven. Was ik druk in mijn hoofd? Dan werd het stiller. Was ik gespannen? Dan ontspande ik. Verveelde ik me? Dan werd de avond interessanter. Was ik verdrietig? Dan voelde het minder zwaar.

‍

Maar ook andersom.

‍

Was ik ontzettend blij, enthousiast of vol energie? Dan kon alcohol dat gevoel juist versterken. Dan werd iets nóg feestelijker, nóg losser, nóg bijzonderder. Ik kon langer me langer goed voelen als ik dronk. Het positieve langer vasthouden.

‍

Alcohol was dus niet alleen iets wat ik gebruikte om me minder slecht te voelen. Ik gebruikte het ook om me langer goed te voelen.

‍

En dat vond ik een veel bruikbaardere manier om naar ‘verdoven’ te kijken. Het ging voor mij niet zozeer over gevoelens wegdrukken. Het ging erom dat ik het up en down gaan van gevoelens blijkbaar moeilijk gewoon kon laten zijn zoals het ging.

‍

Er moest iets mee.

Minder van dit.

Meer van dat.

‍

Ik moést en zou mijn gevoelens blijven manipuleren. En alcohol was een ontzettend makkelijke manier geworden om dit mee te doen.

‍

Tot het niet meer werkte...‍

De geboorte van mijn dochter

Tijdens mijn eerste zwangerschap dronk ik 9 maanden geen alcohol. Na de geboorte van onze dochter werd langzaam duidelijk dat zij het syndroom van Down heeft. Wij zagen dat aanvankelijk niet. Of misschien wilden we het ook niet zien.

‍

Toen duidelijk werd dat het echt zo was, kwam dat bij mij ontzettend hard binnen. Ik weet nog dat ik in mijn woonkamer stond. Midden op de dag. Volledig overdonderd door alles wat ik voelde. Ik ging kapot van de pijn. De teleurstelling. En tegelijkertijd met deze pijn kreeg ik uit het niets een opwelling. Een drang: "Ik ga mezelf echt helemaal naar de klote zuipen."

‍

Het verband tussen de pijn die ik voelde en het willen verdoven met alcohol was voor het eerst zó duidelijk. Minutenlang stond ik aan de grond genageld: ging ik het echt doen? Ik had toch niets meer te verliezen?

‍

Alleen wist ik op dat moment ook: dit gaat alcohol niet voor me oplossen. Deze pijn was zo erg, daar kon alcohol niet tegenop.

‍

De pil was uitgewerkt.

‍

Ik kon mijn gevoel misschien een paar uur veranderen. Minder scherp maken. Er even minder mee bezig zijn. Maar daarna zou ik wakker worden en zou de werkelijkheid er nog precies hetzelfde uitzien. En erger nog: dan zou ik weer brak zijn. Terug bij af.

‍

Mijn dochter had nog steeds het syndroom van Down. Ik zou nog steeds moeten voelen wat dat met mij deed. Ik zou nog steeds voor haar moeten zorgen. Ik kon deze realiteit maar beter meteen aankijken. Erdoorheen. Niet er omheen.

De pijn hoefde niet weg

Ik dronk niet. Niet omdat ik mezelf streng toesprak of vond dat ik sterk moest zijn. Maar omdat ik ergens begreep dat er op dat moment niets te verdoven viel wat uiteindelijk niet toch gevoeld moest worden. Dus voelde ik het.

‍

Ik huilde.

Ik praatte.

Ik stampte op de grond.

‍

Ik was boos, verdrietig, bang en waarschijnlijk nog twintig andere dingen door elkaar. En langzaam veranderden die gevoelens ook weer. Niet omdat ik ze veranderde. Maar omdat gevoelens blijkbaar ook uit zichzelf bewegen als je er niet voortdurend aan probeert te sleutelen.

‍

Dat was voor mij een belangrijk inzicht.

‍

Misschien hoefde ik me niet altijd anders te voelen dan ik me voelde. Misschien hoefde onrust niet onmiddellijk rustig. Verdriet niet onmiddellijk minder. Een saaie avond niet onmiddellijk leuker. En blijdschap hoefde misschien ook niet nóg groter.

‍

Misschien mocht een gevoel er gewoon even zijn.

‍

Dat vind ik achteraf een veel betere omschrijving van wat er voor mij veranderde dan dat ik ‘leerde mijn gevoelens niet meer te verdoven’. Ik stopte langzaam met voortdurend proberen te bepalen hoe ik me moest voelen. En daarmee verloor alcohol ook een van de belangrijkste functies die het jarenlang voor me had gehad.